Ciężarówki to łatwy łup dla złodziei

Dlaczego TAPA wybrała Polskę jako miejsce swojej pierwszej konferencji regionalnej?

To nasza trzecia konferencja TAPA EMEA poświęcona bezpieczeństwu ładunków i odporności łańcucha dostaw w Polsce, co odzwierciedla jej pozycję jako jednego z kluczowych filarów europejskiej logistyki i towarowego transportu drogowego. Polska, poprzez swoje centralne położenie geograficzne, jest niezbędna operacyjnie dla łańcuchów dostaw łączących Europę Zachodnią z Europą Środkowo-Wschodnią, krajami bałtyckimi i Europą Południową. Jak Państwo wiedzą, polski sektor transportu i logistyki stanowi około 20 proc. rynku transportu drogowego w Unii Europejskiej, a jego operatorzy należą do najbardziej aktywnych w transgranicznym transporcie drogowym w UE, dlatego jest to kraj i branża, z którymi TAPA EMEA chce nawiązać znacznie bliższe relacje.

Jako wiodące stowarzyszenie branżowe w regionie EMEA (Europa, Bliski Wschód, Afryka), zajmujące się bezpieczeństwem ładunków i odpornością łańcucha dostaw, reprezentujące globalnych producentów oraz dostawców usług transportowych i logistycznych, chcemy zachęcić więcej polskich firm do wstąpienia do naszej społeczności sieciowej. Zależy nam, żeby jak najwięcej firm w Polsce wdrażało nasze standardy branżowe dotyczące obiektów, transportu ciężarowego, bezpiecznego parkowania i cyberbezpieczeństwa, aby demonstrowały swoim klientom zaangażowanie w bezpieczeństwo łańcucha dostaw.

Polska jest już silnym graczem w europejskiej logistyce, a dzięki wysoko wykwalifikowanej kadrze pracowników w sektorze transportu i logistyki, prężnie rozwijającej się gospodarce i możliwościom produkcji o niższych kosztach, przewidujemy dalszy wzrost znaczenia Waszego kraju. W związku z tym uważamy, że nadszedł czas, aby więcej firm w Polsce zapoznało się z działalnością TAPA (Transported Asset Protection Association, co w wolnym tłumaczeniu brzmi Stowarzyszenie Ochrony Transportowanych Dóbr) i zechciało wesprzeć nasze cele w zakresie zarządzania ryzykiem i zapobiegania stratom w regionalnych łańcuchach dostaw, ponieważ w ich najlepszym interesie handlowym leży bycie postrzeganym jako odporni dostawcy usług.

 

Gdzie dostrzega pan obecnie największe zagrożenia dla drogowego transportu towarów w Unii Europejskiej?

Powszechnie przyjmuje się, że ponad 80 proc. kradzieży towarów w regionie EMEA wiąże się z atakami na ciężarówki. Wynika to z faktu, że ciężarówki i kierowcy są łatwiejsi do namierzenia i znacznie bardziej podatni na ataki niż magazyny, gdzie przestępcy wiedzą, że będą mieli do czynienia z większą liczbą osób i wyższym poziomem zabezpieczeń. Na długich dystansach kierowcy muszą również zatrzymywać się w trakcie podróży, aby skorzystać z obowiązkowych przerw na odpoczynek, zgodnie z przepisami UE. W TAPA EMEA zawsze powtarzamy: „towary w stanie spoczynku to towary zagrożone”, a poważny niedobór bezpiecznych parkingów dla ciężarówek, szczególnie w Europie, nadal znacznie zwiększa poziom zagrożenia. Niestety, w wielu przypadkach ciężarówki załadowane towarami o wysokiej wartości są łatwym łupem dla przestępców, ponieważ kierowcy są zmuszeni zatrzymywać się w niezabezpieczonych, nieoświetlonych, a czasem oddalonych miejscach.

W 2025 r. nasz TAPA EMEA Intelligence System (TIS), który dostarcza bazę danych o incydentach związanych z przestępstwami przeciwko ładunkom, pomagając operatorom transportu towarowego zrozumieć i ograniczać zagrożenia bezpieczeństwa, odnotował 45 561 kradzieży ładunków w 93 krajach. Tylko 6 proc. z nich zgłosiło nam rzeczywistą wartość strat – co stanowiło łączną stratę w wysokości prawie 600 mln euro. To pozwala wyjaśnić, dlaczego przestępstwa związane z ładunkami są obecnie tak lukratywnym „zajęciem” dla grup przestępczych i osób fizycznych.

W Europie 10 krajów z największą liczbą zgłoszeń kradzieży ładunków do TAPA EMEA to:  Niemcy, Włochy, Wielka Brytania, Francja, Hiszpania, Szwecja, Polska (7. miejsce w klasyfikacji generalnej z 1232 zarejestrowanymi przestępstwami przeciwko ładunkom w 2025 roku), Czechy, Holandia i Słowacja. Zdarzenia te były zdominowane przez ataki na transport drogowy.

 

Konferencja TAPA EMEA w Warszawie odbywa się pod hasłem: „Bezpieczny transport w Polsce i Europie w obliczu nowych zagrożeń”. Jak zmieniły się te zagrożenia w ciągu ostatnich dekad i jakie są Państwa prognozy na przyszłość?

W całej Europie kradzieże towarów wciąż przybierają najróżniejsze formy i rozmiary. Może to być pracownik spedycji kradnący pojedynczy produkt z palety lub 1-2 osoby rozcinające plandekę zaparkowanej ciężarówki, aby ukraść część lub całość jej zawartości. Tego typu ataki nigdy się nie skończą ze względu na skalę pokusy i łatwość, z jaką w wielu przypadkach można je popełnić.

Istnieje jednak również ekstremalne zagrożenie na drugim końcu tego spektrum w postaci zorganizowanej przestępczości. Ktoś opisał niedawny atak i straty przekraczające milion euro jako operację „paramilitarną” – i rozumiemy dlaczego. Ataki zorganizowanej przestępczości na łańcuchy dostaw mają pewną charakterystyczną cechę. Zazwyczaj opierają się na wnikliwych informacjach wywiadowczych. Są szybkie i gwałtowne, zazwyczaj brutalne lub z groźbą użycia przemocy. W przypadku ataków na ciężarówki widzieliśmy kierowców konfrontowanych z gangami liczącymi ponad 20 osób, zamaskowanych i z kapturami, uzbrojonych w broń. Kierowcy byli przez jakiś czas przetrzymywani jako zakładnicy, podczas gdy ich pojazdy były opróżniane – często do innych skradzionych pojazdów. W przypadku pojazdów opancerzonych – przewożących gotówkę – do wysadzania w powietrze ciężarówek i sejfów regularnie używano materiałów wybuchowych. Często widzieliśmy też drogi zablokowane płonącymi samochodami i furgonetkami (znów, zazwyczaj skradzionymi wcześniej w ramach przygotowań do ataku) oraz gwoździami porozrzucanymi po autostradach, gdy przestępcy uciekali, aby unieszkodliwić pojazdy policji i służb bezpieczeństwa.

W Europie Środkowo-Wschodniej zagrożenia przesuwają się z pospolitych kradzieży w stronę dobrze zorganizowanej i opartej na informacjach wywiadowczych działalności przestępczej. Grupy przestępcze działają obecnie transgranicznie, często atakując przesyłki z Polski lub znajdujące się w tranzycie przez Wasz kraj. Wykorzystują zaawansowane planowanie, narzędzia cyfrowe i informacje poufne. W przyszłości spodziewamy się dalszej konwergencji zagrożeń fizycznych i cybernetycznych, wzmożonego atakowania towarów o wysokiej wartości i wymagających natychmiastowej dostawy oraz większej presji na szlaki transportowe, przebiegające przez region Europy Środkowo-Wschodniej. To sprawia, że ​​współpraca branżowa w ramach TAPA EMEA jest kluczowa, ponieważ nasza reakcja branżowa jest o wiele skuteczniejsza, gdy działamy razem i dzielimy się informacjami, najlepszymi praktykami i standardami bezpieczeństwa.

 

Czy kradzieże ładunków to jedyne zagrożenia dla transportowanych towarów, z którymi TAPA się boryka?

TAPA powstała ponad 25 lat temu, aby minimalizować straty w łańcuchach dostaw naszych członków. W ciągu ostatnich 5 lat w regionie Europy, Bliskiego Wschodu i Afryki nasza uwaga skupiła się na odporności całego łańcucha dostaw oraz na wszystkim, co zakłóca lub uniemożliwia bezpieczny przepływ towarów. Dotyczy to również kwestii związanych z geopolityką, strajkami, protestami i ekstremalnymi warunkami pogodowymi.

Nie ograniczamy się do informowania naszych członków o najnowszych kradzieżach ładunków. Działamy na rzecz zapobiegania stratom. Ważną rolę odgrywa w tym wywiad, ponieważ pomaga on kształtować oferowane przez nas rozwiązania i zapewnia ich adekwatność do obecnych i pojawiających się zagrożeń bezpieczeństwa.

 

Jakie zagrożenie dla transportu stanowi przestępczość zorganizowana?

Przestępczość zorganizowana stanowi poważne i rosnące zagrożenie, szczególnie w regionach pełniących funkcję korytarzy tranzytowych, takich jak Polska. Grupy te są dobrze zorganizowane, mobilne, działają transgranicznie i niezwykle profesjonalnie wykorzystują różnice w przepisach oraz egzekwowaniu prawa między krajami.

Ich działalność powoduje nie tylko bezpośrednie straty finansowe, ale także opóźnienia operacyjne, wyższe koszty ubezpieczeń oraz szkody wizerunkowe dla firm transportowych i logistycznych. Uznaje się również, że pieniądze generowane przez te grupy z przestępczości związanej z ładunkami mogą być wykorzystywane do wspierania innych rodzajów poważnych przestępstw, w które są zaangażowane.

Zwalczanie przestępczości zorganizowanej wymaga ścisłej współpracy między przemysłem, organami ścigania i instytucjami publicznymi – co TAPA EMEA aktywnie wspiera i angażuje się. Nie ma jednak miejsca na samozadowolenie. Jeden z naszych członków stwierdził niedawno, że „organizacje przestępcze ewoluują szybciej niż same łańcuchy dostaw”. Ta prawda jest bolesna. Podczas gdy społeczność członków TAPA EMEA aktywnie rozpoznaje zagrożenia i na nie reaguje, wdrażając rozwiązania zapobiegające przestępstwom, ryzyko dla szerszego sektora transportu i logistyki ciągle rośnie. Niestety, firmy często zaczynają zdawać sobie z tego sprawę dopiero wtedy, gdy poniosą dużą stratę i muszą powiadomić klienta o utracie ładunku.

Spodziewamy się, że zagrożenia te będą się nasilały, ponieważ zorganizowane grupy przestępcze wykorzystują sztuczną inteligencję oraz narzędzia i technologie cyfrowe, aby jeszcze bardziej ułatwić infiltrację łańcuchów dostaw i sprawiać wrażenie legalnych operatorów transportu. Fałszywi przewoźnicy i oszukańcze odbiory ładunków o wartości setek tysięcy euro stanowią już stałe zagrożenie, ale wykorzystanie np. sztucznej inteligencji jeszcze bardziej utrudni identyfikację fałszywych firm, sfałszowanych dokumentów przewozowych i ubezpieczeniowych lub sfałszowanych praw jazdy. Firmy, które nie widzą potrzeby przeglądu i udoskonalenia swoich procedur należytej staranności w odpowiedzi na te zagrożenia, będą coraz bardziej narażone na działania przestępców. Rosnące zagrożenie atakami cybernetycznymi na łańcuchy dostaw to kolejny poważny powód do obaw, zwłaszcza dla mniejszych i średnich operatorów transportu towarowego, którzy mogą stać się dla hakerów furtką do pozyskania większych klientów ze względu na brak świadomości cyberbezpieczeństwa i brak dbałości o cyberbezpieczeństwo.

 

Powiedział pan, że bezpieczeństwo transportu to nie tylko kwestia technologii, ale przede wszystkim ludzi, procedur i współpracy. Jak ocenia pan rolę tych elementów?

Technologia odgrywa ważną rolę w bezpieczeństwie transportu i jest coraz bardziej dostępna dla firm, ale transport i logistyka to wciąż branże wymagające zaangażowania ludzi. Można mieć najnowocześniejsze systemy, ale jeśli osoba na rampie przeładunkowej przekazująca odpowiedzialność za ładunek nie przeprowadzi wszystkich wymaganych kontroli, może przypisać go fałszywemu przewoźnikowi, a ładunek przepadnie.

Technologia jest najskuteczniejsza, gdy wspierają ją dobrze wyszkoleni pracownicy i jasno określone procedury, oparte na rzeczywistych danych operacyjnych. Wiele incydentów nadal wynika z błędów ludzkich, braku świadomości lub niewystarczającej komunikacji między partnerami. Równie ważna jest współpraca – między spedytorami, przewoźnikami, operatorami logistycznymi i kierowcami. W regionie, w którym łańcuchy dostaw są silnie powiązane ponad granicami, bezpieczeństwo może być zachowane tylko wtedy, gdy wszyscy przestrzegają skoordynowanych procedur i standardów. Prawda jest jednak taka, że ​​często tak się nie dzieje – i dlatego przestępczość związana z ładunkami w samej Europie stała się dziś odrębnym „przemysłem”, wartym wiele miliardów euro.

 

Proszę opisać standardy bezpieczeństwa promowane i wdrażane przez TAPA.

Standardy bezpieczeństwa łańcucha dostaw TAPA są praktyczne, oparte na ryzyku i zaprojektowane tak, aby odzwierciedlały rzeczywiste warunki operacyjne – również te w Europie Środkowo-Wschodniej. Co najważniejsze, zostały opracowane „przez naszą branżę dla naszej branży” i są aktualizowane przez nasze Stowarzyszenie i jego członków co 3 lata, aby uwzględniać nowe informacje, zmiany w ryzyku i pojawiające się zagrożenia.

Pomagają one firmom identyfikować luki w zabezpieczeniach, wdrażać odpowiednie środki kontroli i porównywać poziom bezpieczeństwa z międzynarodowymi wymogami.

W regionie EMEA operatorzy transportu towarowego, logistycznego i spedycyjnego w 46 krajach, w tym w Polsce, stosują Standardy TAPA, aby chronić swoją działalność i wykazać zaangażowanie w bezpieczeństwo łańcucha dostaw. Nasze standardy są również często wymagane w umowach logistycznych.

Zachęcamy wszystkich producentów do zapytania swoich dostawców usług transportu towarowego, czy posiadają certyfikat TAPA.

 

Jak powinna być zorganizowana współpraca między firmami transportowymi, spedytorami, sprzedawcami detalicznymi, władzami publicznymi i ekspertami, aby poprawić bezpieczeństwo ładunków?

W regionach takich jak Polska i szerszy rynek Europy Środkowo-Wschodniej współpraca musi wykraczać poza formalne deklaracje. Wymaga regularnej wymiany informacji, wspólnej świadomości ryzyka i wspólnych inicjatyw. Firmy transportowe i spedytorzy muszą zharmonizować swoje oczekiwania. Sprzedawcy detaliczni muszą uznać wagę bezpiecznych warunków transportu, a władze publiczne muszą wspierać rozwój infrastruktury i egzekwowanie przepisów. W regionie EMEA TAPA stanowi neutralną platformę, na której wszystkie te zainteresowane strony mogą się spotykać, wymieniać doświadczenia i pracować nad wspólnymi rozwiązaniami.

W świecie bezpieczeństwa łańcucha dostaw czyny znaczą więcej niż słowa. Dlatego mamy nadzieję, że nasza konferencja w Warszawie, która odbędzie się 16 kwietnia, zachęci więcej firm do dołączenia do TAPA EMEA, ponieważ nasze Stowarzyszenie jest ucieleśnieniem ponad 25 lat współpracy i wymiany informacji przez specjalistów ds. łańcuchów dostaw i bezpieczeństwa, a także oferuje gotowe do użycia rozwiązania bezpieczeństwa,  zaprojektowane specjalnie w celu ochrony łańcuchów dostaw.

TAPA działa jako katalizator współpracy branżowej, angażując w nią ministerstwa, organy ścigania i inne zainteresowane strony. Kluczową sprawą, o którą prosimy wszystkich, jest dzielenie się z nami informacjami na temat przestępstw związanych z ładunkami, w tym wszelkimi doniesieniami medialnymi, z którymi się zetkną. Nigdy nie rejestrujemy nazw firm, które padły ofiarą, ani tożsamości osób przesyłających nam informacje, ale im więcej danych posiadamy, tym większy wpływ będziemy mieli.

Jesteśmy głęboko przekonani, że statystyki dotyczące przestępstw związanych z ładunkami w regionie EMEA są znacznie zaniżane, często dlatego, że giną w bardziej ogólnych kategoriach przestępstw. Oznacza to, że kradzież torby z samochodu może zostać odnotowana przez organy ścigania w tej samej kategorii „przestępstw związanych z pojazdami”, co kradzież sprzętu elektronicznego o wartości miliona euro. To drastycznie zaciera obraz.

Im więcej będziemy mieli informacji na temat rzeczywistej skali i kosztów przestępstw związanych z ładunkami, tym więcej rządów i polityków zwróci na to uwagę. Może to skutkować surowszymi wyrokami dla przestępców, zapewnieniem organom ścigania większych zasobów do zwalczania i oskarżania grup przestępczych odpowiedzialnych za te straty, a także skłoni firmy do inwestowania w szybko rozwijające się rozwiązania bezpieczeństwa, które są już dostępne na rynku.

 

Proszę opisać standardy TAPA: TSR, FSR, PSR i CSS oraz korzyści wynikające z certyfikacji.

• FSR – Nasze Wymagania Bezpieczeństwa Obiektów (FSR) zwiększają bezpieczeństwo magazynów i obiektów logistycznych.
• TSR – Nasze Wymagania Bezpieczeństwa Transportu Drogowego (TSR) koncentrują się na zabezpieczeniu operacji transportu drogowego, co jest szczególnie istotne dla polskich i środkowoeuropejskich przewoźników działających na rynku międzynarodowym, przyczyniając się do poprawy bezpieczeństwa kierowców oraz ochrony pojazdów i ładunków klientów przed utratą.
• Nasze Wymagania Bezpieczeństwa Parkingów (PSR) odpowiadają na jedno z największych wyzwań regionu – niedobór bezpiecznych parkingów dla ciężarówek. Baza danych bezpiecznych parkingów TAPA obejmuje obecnie obiekty w 17 krajach, w tym w Polsce.
• Nasz Standard Cyberbezpieczeństwa (CSS) ma na celu pomoc małym i średnim operatorom transportu towarowego i logistycznego w ochronie przed cyberatakami.

Certyfikat TAPA to punkt odniesienia w zakresie bezpieczeństwa, który klienci rozpoznają i cenią. Certyfikacja potwierdza zgodność z uznawanymi na całym świecie standardami, zwiększa zaufanie partnerów biznesowych, wspiera rozmowy dotyczące ubezpieczeń i wzmacnia pozycję firmy na konkurencyjnych rynkach europejskich.

 

Certyfikacja TAPA obejmuje nie tylko przewoźników, ale także spedytorów i sieci handlowe.

Tak. Standardy TAPA mają na celu ochronę kompleksowych łańcuchów dostaw, od nadawcy do odbiorcy i są wykorzystywane głównie przez firmy zajmujące się fizycznym przemieszczaniem towarów, aby zapewnić niezakłócone funkcjonowanie łańcuchów dostaw.

 

Proszę opisać poszczególne poziomy certyfikacji TAPA.

Nasze standardy branżowe oferują różne poziomy certyfikacji dostosowane do różnych poziomów bezpieczeństwa. W przypadku FSR i TSR oba systemy oferują podstawowe opcje autocertyfikacji, a także 3 poziomy niezależnej akredytacji (FSR A, B i C oraz TSR 1, 2 i 3). W przypadku PSR, oprócz opcji certyfikacji, operatorzy miejsc parkingowych mogą podpisać Deklarację Partnera Parkingowego (PPD), która potwierdza spełnienie określonych kryteriów bezpieczeństwa.

Poziomy certyfikacji TAPA odzwierciedlają różne profile ryzyka, obszary operacyjne i realia bezpieczeństwa. Pozwalają one firmom – w tym wielu małym i średnim przedsiębiorstwom w Polsce – rozpocząć od solidnego poziomu bezpieczeństwa i stopniowo go ulepszać. To podejście krok po kroku wspiera ciągły rozwój, zamiast narzucać nierealistyczne wymagania, jednocześnie promując wyższy poziom bezpieczeństwa.

 

Dziękuję za rozmowę.